Papierknipkunst in de 21e eeuw

Vroeger moest knipwerk - net als schilderijen - aan strenge regels voldoen. Tegenwoordig bestaan de traditionele vormen nog steeds maar zoeken veel knippers naar nieuwe vormen en materialen. De grens van wat mogelijk is met schaar en papier wordt langzaam opgerekt. Ook vindt er overlapping plaats met andere technieken, gereedschappen en kunstvormen.

Wat ìs nu een knipsel?

Misschien kun je je wel helemaal niets voorstellen bij papierknipkunst, of een knipsel, daarom eerst even een korte uitleg. Vaak worden knipsels voorgetekend op de witte achterkant van origamipapier dat aan de andere kant mat zwart is. Alles wat wit is, is met een heel fijn (operatie)schaartje weggeknipt. Het zwarte dat overblijft is het uiteindelijke knipsel.

Knipkoorts

Een knipsel is zeer fijn en kwetsbaar, ofschoon origamipapier best sterk is. Men vraagt mij en andere knippers vaak wat te doen mochten we mis knippen. Moeten we dan helemaal overnieuw beginnen? Gelukkig niet! Het geheim zit 'm aan de achterkant van het werk, waar ik de 'eindjes' aan elkaar plak m.b.v. een beetje (foto)lijm en een klein stukje papier. Hierdoor is er niets van te zien in het uiteindelijke knipwerk.
Papierknipkunst wordt ook wel 'knipkoorts' genoemd, het is een gezonde en relatief goedkope verslaving. Knippen is één van de meest goedkope bezigheden omdat een schaartje zo gevonden is en (reclame)papier komt door de brievenbus binnenvallen.

» Top »

Wat heb ik met papierknipkunst

Ik heb papierknipkunst ontdekt toen ik 13 jaar oud was. Ik liep met mijn ouders over een braderie (Oud-Drentse markt) in Zuidlaren en ontdekte een vrouw die boekenleggers en klokkenkleedjes uit wit papier knipte met vlechtwerk en lampionnetjes. Pas veel later leerde ik dat dit typische Drentse folklore is. maar op het moment was meteen verkocht en gefanscineerd bleef ik toekijken. Thuis ben ik gelijk aan de slag gegaan en met hiaten ertussen ben ik door blijven knippen tot nu toe.
Sinds ongeveer elf jaar ben ik lid van de Nederlandse vereniging voor papierknipkunst en heb mezelf beloofd dat te blijven zolang ze bestaan. Ze bestaan al sinds begin jaren 80 en uiteraard bezit ik inmiddels alle uitgaven van hun kwartaalblad de 'knip-pers'. Eénmaal heeft een knipsel van mijn hand de cover hiervan mogen sieren.

» Top »

Verantwoording

Een collega kunstenaar vroeg laatst aan me waarom ik uit papier knipte en niet uit ander materiaal. Waarom geen lino of plastic. Waarom knippen, en niet tekenen of schilderen. Ik had er geen goed antwoord op, en dat zou ik eigenlijk wel moeten hebben. Ik moet mezelf en mijn werk toch kunnen verantwoorden?

Papier heeft voor mij iets magisch omdat het al zo oud is. Al eeuwenlang wordt papier gemaakt en bewerkt en nog steeds worden er nieuwe toepassingen voor gevonden. Papier is mooi van structuur en blijft dicht bij de natuur. Het kan worden gevouwen, gescheurd, geweekt, geknipt etc. Met knippen kun je effecten bereiken die met een andere techniek zoals linosnede veel minder goed kunnen, zoals symmetrisch werken, of met eenvoudige middelen snel een sterke voorstelling neerzetten. Papierknippen is ook beperkt doordat alle stukken grotendeels aan elkaar moet blijven zitten. Bij één stuk papier heb je slechts één laag waar je mee te doen hebt. Het liefst werk ik dan ook alleen met zwart papier. Schilderen heeft voor mij te veel mogelijkheden om mezelf echt beperkingen op te leggen. Bij knippen kun je bovendien een onderwerp los van een achtergrond hebben zodat het op een positieve manier een eigen leven gaat leiden.

» Top »